Zakończył się 28 TransPort Literacki | zdjęcia

W niedzielę w Kołobrzegu skończyła się 28. edycja festiwalu TransPort Literacki, który nie boi się „stawiać trudnych pytań i szukać na nie odpowiedzi”. Finałowy dzień obfitował w wiele ekscytujących wydarzeń. Należało do nich spotkanie z jedną z najwybitniejszych pisarek z Azji – Kim HYESOON. Wieczorem publiczność wzięła udział w koncercie autorki oprawy muzycznej festiwalu RESINY wraz z Mateuszem RYCHLICKIM, wręczono także nagrodę literacką „Koło brzegu poezji i prozy”. Trafiła ona do serbskiej poetki Radmily PETROVIĆ, autorki książki „Moja mama wie, co się wyprawia w miastach” (w przekładzie Aleksandry WOJTASZEK) opowiadającej o losach kobiet w patriarchalnym społeczeństwie oraz różnych obliczach miłości.

Na organizowany od 1996 roku festiwal przyjechała publiczność nie tylko ze wszystkich regionów Polski, ale też z wielu krajów europejskich. W wydarzeniach wzięło udział liczne grono mieszkańców Kołobrzegu, szczególnie młodych, co udowadnia, że czytelnictwo w tym miejscu Polski ma się bardzo dobrze. W trzydziestu jeden pracowniach wydawniczych, warsztatowych, przekładowych, szkoleniowych oraz edukacyjnych przez cztery festiwalowe dni pracowało ponad trzysta pięćdziesiąt uczestniczek i uczestników, w tym licząca osiemdziesiąt osób społeczność kołobrzeskich szkół średnich (uczniowie i nauczyciele). Miejscami ponad stu pięćdziesięciu punktów programu były: Regionalne Centrum Kultury, Biblioteka Ogrody oraz Hotel Baltic Plaza.

Festiwal otworzył esej „Port jest wyzwaniem i obietnicą” Jerzego JARNIEWICZA, ubiegłorocznego laureata Nike za wydany z okazji jednej z poprzednich edycji wydarzenia tom „Mondo cane”. Związany z festiwalem od ponad ćwierćwiecza autor, który jako trzeci poeta z kołobrzeskiego Biura Literackiego otrzymał tę nagrodę za tom poetycki, podkreślił, że: „Poezja jest najbardziej niezależną, a tym samym najbardziej poszukującą, gotową do ryzyka, bezinteresowną branżą literatury, rozwija się najdynamiczniej, poza mainstreamem, daleko od pazerności mediów, daleko od telewizji śniadaniowej, sesji zdjęciowej w ‘Zwierciadle’ i You Can Dance”.

W tym roku podczas festiwalu królowała poezja, ale też znowu pojawiło się dużo prozy. W czytaniach wzięli udział: Bronka NOWICKA z pierwszą od czasu Nike książką „Kodeks Pomylonych”, JANUSZ RUDNICKI ze zbiorem „Człowiek na rondzie”, Iwona BASSA – autorka świetnie przyjętych debiutanckich „Głodnych”, a także goście zagraniczni: Matteo BUSSOLA, Fríða ÍSBERG, Maria Navarro SKARANGER oraz Benedek TOTTH. Ich książki pokazały, że również proza może „iść pod prąd, nie schlebiać czytelniczym gustom, tylko je tworzyć”. TransPortowa publiczność szuka w najnowszej literaturze właśnie takich zaskoczeń i nieoczywistości, pragnie dzieł przekraczających granice gatunków literatury.

Formuła imprezy Biura Literackiego jest unikalna, ponieważ łączy w sobie działania z wielu obszarów (literatura, grafika użytkowa, film, komiks, multimedia, muzyka, teatr i scenografia), swój program opiera na specjalnie na festiwal wydanych książkach, uzupełnia program artystyczny o zajęcia branżowe (dla księgarzy, bibliotekarzy, polonistów, tłumaczy) oraz konsekwentnie pracuje z autorkami i autorami przed debiutem książkowym (w pierwszym czytaniu pojawiła się dziesiątka najciekawszych autorek i autorów przed debiutem). Takie wydarzenie nadaje Kołobrzegowi zupełnie nowy, wyróżniający się wysoką jakością wizerunek artystyczny. Wciąż żywa jest legenda Festiwalu Piosenki Żołnierskiej. Teraz miasto zaczyna kojarzyć się w Polsce i na świecie z doskonałą literaturą.

W wydarzeniach udział wzięło blisko siedemdziesiąt artystek i artystów z dziesięciu krajów. Do najważniejszych należały spotkania „Nowego europejskiego kanonu literackiego” i czytanie Charlotte VAN DEN BROECK, Radmily PETROVIĆ oraz Jana ŠKROBA. Literackiej nobilitacji doczekał się Piotr MAGIK Łuszcz, którego twórczość omówili FEJZJESTM, Marcin JURZYSTA, Arkadiusz WILMAN, Hirek WRONA i Filip ŁOBODZIŃSKI. Zajęcia w pracowniach prowadzili m.in.: Kacper BARTCZAK, Anna CIEPLAK, Przemysław CZAPLIŃSKI, Inga IWASIÓW, Jakub SKURTYS, Eliza KĄCKA, Barbara KLICKA, Dawid KUJAWA, Edward PASEWICZ, Barbara PIEGDOŃ-ADAMCZYK oraz Beata STASIŃSKA.

Głównymi partnerami Biura Literackiego w organizacji festiwalu byli Regionalne Centrum Kultury oraz Dealerzy Kultury. Z kolei mecenasami: miasto Kołobrzeg, Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego, a także Komisja Europejska oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Festiwal wsparli: LTI Korea, Instytut Liszta – Węgierskie Centrum Kultury w Warszawie, NORLA, CzechLit, Moravská zemská knihovna i Flanders Literature oraz Coffeedesk, Hotel Baltic Plaza MediSPA & FIT, Pufa Design, DG Light & Sound, Komunikacja Miejska Kołobrzeg, Miejska Biblioteka Publiczna w Kołobrzegu i Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną Koło w Kołobrzegu.

We wspomnianym otwierającym festiwal wystąpieniu Jerzy Jarniewicz zauważył, że „Literatura jest pożegnaniem, a nie powitaniem. Pożegnaniem przed podróżą. Pożegnaniem ze zgranymi frazami i powtarzanymi stadnie, świętymi prawdami. Pożegnaniem z przytulnym kątem przezroczystego języka. Pożegnaniem z groźnym poczuciem, że coś już do cna poznaliśmy, że w czymś jesteśmy dobrzy. Pożegnaniem z wiarą, że podróż, w którą wyruszamy, doprowadzi nas do założonego z góry celu. Pożegnaniem z domem, a to znaczy także: z bezpieczeństwem. Jest czymś więcej: możliwością drogi”. Właśnie z takim rodzajem literatury kojarzyć się będzie po tej edycji imprezy Kołobrzeg.