Black Friday 2025 – zakupy dla siebie czy dla innych?

Tradycja kupowania upominków świątecznych wciąż pozostaje głównym motorem napędowym listopadowych wyprzedaży na świecie. Globalne badania wskazują, że większość konsumentów, bo aż 62%, traktuje ten czas jako oficjalny start sezonu gwiazdkowego. W Polsce ten odsetek jest jeszcze wyższy i sięga 72%, co potwierdza nasze silne przywiązanie do obdarowywania rodziny i przyjaciół. Rodzice wykazują się przy tym szczególnym strategicznym podejściem, a niemal jedna trzecia z nich celowo wstrzymuje się z zakupami mikołajkowymi. Czekają oni na atrakcyjne obniżki, aby kupić wymarzone przez dzieci zabawki, głównie klocki oraz gry planszowe. Co ciekawe, polskie dane ujawniają pewną dwoistość, gdyż 71% z nas kupuje dla rodziny, ale jednocześnie 76% deklaruje zakupy dla siebie.

Zjawisko „self-giftingu", czyli samodzielnego obdarowywania się, zyskuje na popularności w imponującym tempie. Black Friday przestał być postrzegany wyłącznie jako okazja do altruistycznych gestów, stając się wyczekiwanym momentem na zaspokojenie własnych pragnień. Statystyki zza oceanu są jednoznaczne – aż 64% amerykańskich konsumentów planuje kupić coś dla siebie podczas wielkich wyprzedaży. Eksperci tłumaczą to rosnącą potrzebą samonagradzania się po trudnym okresie lub stresującym roku. Atrakcyjne promocje dają nam psychologiczne przyzwolenie na zakup wymarzonych produktów bez dotkliwego poczucia winy. Młodsze pokolenia, takie jak Z i Millenialsi, przodują w tym trendzie, przeznaczając znaczną część swojego budżetu właśnie na własne przyjemności.

Za naszym zakupowym zachowaniem stoją skomplikowane mechanizmy psychologiczne, które eksperci z dziedziny neuropsychologii potrafią dokładnie wyjaśnić. Słowa kluczowe takie jak „promocja”, „okazja” czy „wyprzedaż” działają jak silny bodziec, aktywując w naszym mózgu układ nagrody. Odczuwamy wtedy przyjemność, która często bierze górę nad racjonalnym i chłodnym kalkulowaniem opłacalności danego zakupu. Do głosu dochodzi również potężne zjawisko FOMO (Fear of Missing Out), czyli paniczny strach przed przegapieniem niepowtarzalnej okazji. W Polsce ten czynnik jest wyjątkowo silny i dotyczy aż 13,5% konsumentów, co stawia nas na niechlubnym pierwszym miejscu w Europie pod względem impulsywnych zakupów motywowanych lękiem.

Nasze wybory zakupowe wyraźnie różnią się w zależności od tego, kto jest ostatecznym odbiorcą kupowanego produktu. Kiedy decydujemy się na sprawienie przyjemności samemu sobie, najczęściej sięgamy po kategorie związane z naszym stylem życia i pasjami. Z kolei kupując prezenty dla innych, kierujemy się bardziej tradycyjnymi i uniwersalnymi wyborami, które sprawdzą się pod choinką. Warto zauważyć, że elektronika użytkowa jest kategorią popularną w obu przypadkach, jednak jej charakter może być różny. Mimo rosnącej popularności świadomego kupowania, wciąż jedna czwarta Polaków przyznaje się do przynajmniej jednego impulsywnego zakupu podczas ostatniego Black Friday. Oto jak rozkładają się najpopularniejsze kategorie:

• Zakupy dla siebie (self-gifting): odzież i akcesoria, elektronika, kosmetyki i produkty wellness.

• Prezenty dla innych: odzież i obuwie, zabawki i klocki, elektronika użytkowa oraz popularne karty podarunkowe.

Chociaż gorączka zakupów i trend "self-giftingu" rosną w siłę, jednocześnie stajemy się coraz bardziej strategicznymi konsumentami. Polacy wyjątkowo dobrze przygotowują się do tego dnia, a aż 93% z nas tworzy listy zakupów z trzytygodniowym wyprzedzeniem. Główną motywacją jest upolowanie produktów z naszej listy życzeń w znacznie lepszej cenie, co deklaruje ponad połowa kupujących. Nadchodzący Black Friday pokazuje także zmianę w strukturze koszyka, który staje się bardziej zróżnicowany i lifestylowy. Przechodzimy od kupowania wyłącznie technologii do bardziej kompleksowego zaopatrywania się w produkty z różnych sfer życia.