Niemiecki transporter ROSI: fascynująca podróż od wojny do renowacji

Po zimowej przerwie do Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu powrócił niemiecki półgąsienicowy opancerzony transporter piechoty Sd.Kfz.251 „ROSI”. Pojazd został przywieziony i wprowadzony na teren oddziału Dzieje Oręża Polskiego przez Pana Stanisława Rojka.

Transporter, będący własnością Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hr. Ostrowskiego, trafił do kołobrzeskiego muzeum jako czasowy depozyt. Jego prezentacja odbędzie się 16 marca (niedziela) w godzinach 16:00–20:00 pod Ratuszem Miejskim w Kołobrzegu, w ramach obchodów 80. rocznicy walk o Kołobrzeg oraz zaślubin Polski z morzem.

Historia pojazdu

Wczesnym rankiem 17 stycznia 1945 r. niemiecki transporter Sd.Kfz.251, prowadzący kolumnę wojskowych pojazdów, wjechał na most na rzece Pilicy w Brzostówce (dzisiejsza dzielnica Tomaszowa Mazowieckiego). W wyniku detonacji ładunków wybuchowych, zamontowanych przez niemieckich saperów, most uległ zniszczeniu, a pojazd wraz z załogą runął do rzeki. Transporter należał do 2. kompanii wydzielonego oddziału łączności 19. (Dolnosaksońskiej) Dywizji Pancernej. Wyprodukowany około czerwca lub lipca 1944 r., brał udział w walkach odwrotnych na Białorusi, w bitwie z radziecką 2 Armią Pancerną na przedpolach Pragi koło Warszawy oraz w tłumieniu Powstania Warszawskiego. Najprawdopodobniej był to pojazd dowódcy dywizji generała porucznika Hansa Källnera.

W 1995 r. podczas budowy nowego mostu na Pilicy natrafiono w rzece na pancerny wrak. Dzięki inicjatywie lokalnego dziennikarza i pasjonata historii, Andrzeja Kobalczyka, udało się zainteresować władze, co skutkowało decyzją o wydobyciu pojazdu. W 1996 r. po ośmiu dniach ciężkich prac, płetwonurkowie z Klubu Archimedes z Piotrkowa Trybunalskiego wydobyli kompletny transporter. Mimo upływu ponad 50 lat, pojazd zachował doskonały stan, łącznie z oryginalnym kamuflażem bojowym i numerami taktycznymi. Na prawej burcie widniała gotykiem wypisana nazwa „ROSI” (czyli „Różyczka”), nadana przez załogę.

Po wstępnej konserwacji okazało się, że stan techniczny transportera pozwala na jego renowację i przywrócenie do pełnej sprawności. W październiku 1996 r. pojazd trafił do Wojskowych Zakładów Motoryzacyjnych w Głownie, gdzie przeszedł pięciomiesięczny, gruntowny remont. 26 lutego 1997 r. odbyła się jego pierwsza, udana jazda próbna.

Obecnie transporter opancerzony Sd.Kfz.251 „ROSI” jest własnością Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim im. Antoniego hr. Ostrowskiego. Pod koniec 2023 r. Muzeum Pancerne w Kłaninie, Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu oraz Muzeum w Tomaszowie Mazowieckim zawarły porozumienie o przywróceniu pojazdu do stanu używalności. W Muzeum Pancernym w Kłaninie, pod okiem specjalistów, przeprowadzono przegląd i serwis, a także przywrócono oryginalny kamuflaż, zbliżony do stanu pierwotnego. Obecnie pojazd znajduje się w Kołobrzegu jako czasowy depozyt.

Wystawa w Muzeum Oręża Polskiego

W kołobrzeskim muzeum prezentowana jest wielkoformatowa wystawa poświęcona historii transportera Sd.Kfz.251 „ROSI”. Przygotowana przez Aleksandra Ostasza, dyrektora Muzeum, ekspozycja składa się z 11 plansz o wymiarach 1x1 metr, które szczegółowo ilustrują odkrycie pojazdu, jego wydobycie z Pilicy, proces renowacji oraz ponowne uruchomienie transportera.

Apel

Muzeum Oręża Polskiego poszukuje wszelkiego rodzaju pamiątek związanych z walkami o Kołobrzeg. Prosimy o kontakt drogą mailową ([email protected], [email protected]) lub telefonicznie pod numerem 601 402 400.