O co konsultant banku Cię nie zapyta? Jak bronić się przed vishingiem?

Wydaje ci się, że twoje pieniądze są niewarte uwagi oszustów i ciebie problem wyłudzania danych do twojego konta nie dotyczy? Nic bardziej mylnego. Każdy z nas jest narażony na kradzież tożsamości i kradzież zdeponowanych w banku pieniędzy. Niezależnie czy sprawa dotyczy konta w banku, czy udzielanej przez internet pożyczki na raty, gdy w grę wchodzą pieniądze, zawsze trzeba zachować ostrożność. Zatem czytaj dalej, aby dowiedzieć się, jak się chronić przed oszustwami i czy podawanie numeru konta jest bezpieczne.

Słowo vishing pochodzi od dwóch angielskich słów “voice” i “phishing”. Metoda oszustwa polega na tym, że osoba kontaktująca się z tobą podszywa się pod pracownika banku lub pracownika instytucji finansowej po to, aby wyłudzić od swojego rozmówcy poufne dane dotyczące szczegółów logowania się na konto bankowe, czy danych osobowych. Osoby posługujące się oszustwem, jakim jest vishing, często wykorzystują manipulację psychologiczną, wywołując u rozmówcy poczucie zagrożenia, a to sprawia, że stają się oni mniej czujni, bo zaczynają obawiać się o bezpieczeństwo swoich pieniędzy.

W Polsce instytucją zajmującą się bezpieczeństwem komputerowym i incydentami w tym zakresie zajmuje się zespół o nazwie Cert Polska. Działający w strukturach Państwowego Instytutu Badawczego NASK przyjmuje od obywateli zgłoszenia o zagrożeniach i incydentach oraz stara się je zgodnie z prawem eliminować. Według Cert Polska w latach 2021-2023 znacznie wzrosło zagrożenie ze strony cyberprzestępców, co zostało przedstawione na poniższym wykresie:

Wiele osób, które chcą chronić się przed oszustwami, a nie wiedzą, jaki jest mechanizm wyłudzania pieniędzy, pyta: “czy podanie numeru konta i nazwiska jest bezpieczne?” w większości wypadków samo podanie numeru konta nie stanowi zagrożenia dla jego użytkownika. Posiadanie numeru konta oraz imienia i nazwiska jego właściciela służy do przekazania pieniędzy i dane te nie dają oszustowi dostępu do środków na tym koncie. Jednak jeśli osoba prosząca o twój numer konta nie ma zamiaru przesłania ci pieniędzy, powinieneś wzmóc czujność i dowiedzieć się, w jakim celu numer konta tej osobie jest potrzebny.

Oczywiście to, że zadzwoni do ciebie konsultant, nie musi oznaczać od razu, że jest on oszustem. Jak zatem rozpoznać, że osoba, która właśnie dzwoni, jest prawdziwym konsultantem bankowym, a kiedy rozmowa taka powinna wzbudzić czujność?

O co konsultant może zapytać?

Konsultant zadaje szereg pytań, aby dowiedzieć się, czy rzeczywiście rozmawia z właścicielem konta. O ile bezpieczne jest podanie imienia i nazwiska i na przykład 4 ostatnie cyfry numeru rachunku bankowego, o tyle podanie takich danych jak numer PESEL, data urodzenia czy wartość ostatniej transakcji coraz rzadziej zdarzają się być pytaniami w konsultantów, ponieważ część z tych danych to dane wrażliwe i klienci nie chcą ich podawać. Banki stosują coraz bardziej wyrafinowane metody identyfikacji swojego rozmówcy i może to być na przykład potwierdzenie rozmowy w aplikacji mobilnej, podanie hasła ustanowionego z bankiem czy coraz rzadziej stosowane pytanie o imię matki, czy jej nazwisko panieńskie.

Jakie pytania wskazują, że masz do czynienia z oszustem?

Wszystkie dane, które powinieneś znać tylko ty, o które zapyta konsultant, świadczą o tym, że masz do czynienia z oszustem. Będą to pytania na przykład o:

1. Hasło dostępowe do bankowości internetowej lub mobilnej,

2. Treść kodu SMS, który przyszedł do autoryzowania transakcji,

3. Dane karty płatniczej: jej numer, kod CVV/CVC, data ważności.

Nie należy rozmówcy podawać również numeru PESEL wraz z numerem dowodu osobistego. Ryzykowne jest również instalowanie jakiegokolwiek oprogramowania zdalnego sugerowanego przez konsultanta, bo zwykle daje on dostęp oszustom do twojego komputera, a następnie konta bankowego.

Czujność twoją powinno również wzbudzić to, że konsultant namawia cię na przelanie gotówki z twojego konta na rzekomo ”bezpieczne konto”.

Obecnie banki coraz rzadziej posługują się numerem PESEL w całości. Bywa, że do weryfikacji używają losowo wybranych kilku cyfr z numeru PESEL, ale coraz rzadziej żądają podania go w całości. Masz też prawo sprzeciwić się podaniu numeru PESEL i poprosić o inny sposób weryfikacji. Obecnie numer PESEL powiązany z numerem dowodu adresem imieniem i nazwiskiem pozwala na wykorzystanie go do oszustwa. Znając te dane, ktoś może dokonać fałszywego potwierdzenia tożsamości, podpisać umowę na wykonanie usługi i pobrać za nią zaliczkę czy wyłudzić pożyczkę na twoje dane osobowe. Dlatego warto zastrzec swój PESEL w systemie “bezpieczny PESEL”, bo wówczas żaden z oszustów nie wykorzysta znajomości twojego numeru PESEL do zaciągnięcia zobowiązań w twoim imieniu.