Polegli w walkach o Kołobrzeg. Powstaje elektroniczna kartoteka żołnierzy

Bezpośrednio w walkach o Kołobrzeg poległo, zaginęło lub zginęło 1430 polskich żołnierzy. Przez 79 lat udało się poznać wizerunki zaledwie 39 z nich.  Dzięki portalowi 18marca.pl, na który środki finansowe pozyskano z budżetu gminy Miasto Kołobrzeg już wkrótce ma się to zmienić.  Zapadła właśnie decyzja o próbie odtworzenia kartoteki uczestników walk o nasze miasto i jej digitalizacji. O szczegółach tego przedsięwzięcia poinformowano podczas specjalnej konferencji w Muzeum Oręża Polskiego.

Placówka z ul. Emilli Gierczak od wielu lat prowadzi badania związane z żołnierzami poległymi w walkach o Kołobrzeg, nie tylko w II wojnie światowej. W ostatnich latach, we współpracy zprof. Andrzejem Ossowskim z Zakładu Genetyki Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, jednocześnie wiceprzewodniczącym Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy IPN

Oddział w Szczecinie, ekshumowano dwóch polskich żołnierzy w narożniku ul. Radomskiej i Wolności w Kołobrzegu. Żołnierze ci byli pochowani w miejscach, które nie występują w dostępnych opisach czy księgach poległych. Walki toczyły się w całym mieście i nie można wykluczyć, że pamięć o części grobów nie przetrwała po marcu 1945 roku, bądź też nie wszystkie szczątki ekshumowano.

Gdy zaczęto poszukiwać danych o pochówkach, pojawiała się informacja o istnieniu tzw. „kartoteki poległych” w Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Okazało się, że takowej w muzeum nie ma. Jednocześnie, coraz częściej pojawiały się pytania o poległych żołnierzy, miejsca pochówków i błędy na płytach na Cmentarzu Wojennym. Dlatego też zapadła decyzja o próbie odtworzenia kartoteki i jej digitalizacji. Projekt strony internetowej www.18marca.pl dofinansowało miasto Kołobrzeg. Umieszczone tam zostały podstawowe dane dotyczące walk o Kołobrzeg, ale przede wszystkim grobownictwa wojennego, poległych, ekshumacji oraz miejsc pamięci.

Projekt ten realizuje dr Robert Dziemba, bazując na istniejących księgach poległych, w tym „Kołobrzeskiej Księdze Poległych” dr. Hieronima Kroczyńskiego, jednocześnie sprawdzając dane w zbiorach Centralnego Archiwum Wojskowego, Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Państwowego w Koszalinie czy archiwach Federacji Rosyjskiej. Dane poległych były publikowane od 50 lat. W tym czasie dostęp do archiwów i zbiorów stał się bardziej dostępny, a kwerendy i digitalizacje dokumentów odbywają się o wiele szybciej. Dzięki temu poprawiane są błędy związane ze służbą wojskową niektórych żołnierzy, daty, kwestie pochówków, stopnie wojskowe, itp.

Do publikacji biogramów przystąpiono w 2023 roku.  Obecnie, przyjmuje się, że lista ta obejmuje 1430 nazwisk, z czego: 915 poległo bezpośrednio w walkach, 392 zmarło w wyniku ran odniesionych walkach o Kołobrzeg, 120 zaginęło bez wieści, 3 zginęło w wypadkach bezpośrednio w okresie walk o miasto. Dzięki żmudnej pracy muzealników opracowano już niemal 350 biogramów.

To jednak tylko część z opracowanych zasobów powstającej kartoteki. W pozyskaniu dodatkowych informacji mogą pomóc również osoby, które posiadają w tym temacie jakąkolwiek wiedzę.

– Apelujemy za pośrednictwem mediów do rodzin bohaterów poległych w czasie boju o Kołobrzeg o kontakt z naszym muzeum. Chcielibyśmy powiększyć naszą wiedzę na temat ich życia prywatnego oraz służby wojskowej, aby kolejne pokolenia mogły się z nią zapoznać. Ślubowaliśmy pamięć o ich czynach i chcemy danego słowa dotrzymać. Dziękujemy tym, którzy już się do nas zgłosili – mówi Aleksander Ostasz, dyrektor Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Z muzeum można kontaktować się przez adres poczty elektronicznej: [email protected], a także telefonicznie: 500-166-222.

Jak poinformowano również podczas konferencji w 2025 roku obchodzona będzie 80 rocznica walk o Kołobrzeg. W związku z odnotowywanymi błędami na płytach nagrobnych, a także stanem technicznym Cmentarza Wojennego w Kołobrzegu, trwa także dyskusja z władzami samorządowymi na temat konieczności zmian na kołobrzeskiej nekropolii wojennej.

- Przyszłość cmentarza jest otwarta. Miasto opiekuje się cmentarzem, ale jest to zadanie wojewody. Problemy te zostały przedstawione podczas spotkania z nowym wojewodą – Adamem Rudawskim. Po zakończeniu badań przez historyków, trzeba będzie zastanowić się nad kierunkiem działań, czy ze  względu na błędy na tablicach nagrobnych wykonane zostaną nowe, czy powstanie nowa aranżacja cmentarza - mówiła we wtorek w Muzeum, Anna Mieczkowska.