Pamiątki Marynarki Wojennej w Muzeum Oręża Polskiego

Mundur z lat 50., pamiątki z ORP „Sęp” oraz zdjęcia z archiwum Marynarki Wojennej – to najnowsze nabytki Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Unikalne eksponaty wzbogaciły zbiory dzięki wsparciu Polskiej Żeglugi Morskiej oraz Fundacji Publico Mare ze Szczecina.

Jednym z najcenniejszych eksponatów jest wyjściowy mundur marynarza z początku lat 50. XX wieku – komplet z kurtką, spodniami, furażerką, czapkami i odznakami, należący do starszego marynarza Czesława Maziarza. Do munduru dołączono książeczkę wojskową, przepustkę i fotografie z czasów służby.

Wśród pamiątek znalazły się też: ozdobna tabliczka z wizerunkiem marynarza z ORP „Sęp”, metalowy model okrętu z dedykacją Ludwika Herczaka oraz archiwalne zdjęcie komandora Stanisława Mieszkowskiego z żoną z lat 30.

Podczas konferencji prasowej w której zaprezentowano związane z Marynarką Wojenną RP władze muzeum przypomniały także o wojskowej historii miasta. Po zakończeniu II wojny światowej, już w maju 1945 roku w Kołobrzegu pojawiły się pierwsze jednostki Wojska Polskiego, a później powstała tu baza Marynarki Wojennej.

Historia garnizonu Kołobrzeg

Po zakończeniu walk o miasto, Kołobrzeg przejęły wojska radzieckie. 31 maja 1945 roku miasto przejęła administracja polska z rąk płk. Bobirenko. Władzę objął pierwszy prezydent - Stefan Lipicki. 15 grudnia 1945 roku w Kołobrzegu przy ul. Rybackiej powstała strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza. Pierwszym dowódcą był kpt. Jan Mikoszewski.

25 maja 1945 roku do Kołobrzegu dyslokowano ze Szczecina dwie jednostki artylerii 12. DP: 34. Pułk Artylerii Lekkiej, który miał stacjonować w koszarach przy ul. Szczecińskiej oraz 15. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej, który trafił do koszar przy ul. Koszalińskiej. Dowódcą 34. Pułku był mjr Antoni Kopyłowicz, który został jednocześnie pierwszym powojennym dowódcą Garnizonu Kołobrzeg, dodajmy: polskim dowódcą, bowiem do tej pory funkcję

tę pełnili oficerowie radzieccy. Od 1949 roku Kołobrzeg zaczyna zapełniać się żołnierzami Wojska Polskiego. 30 marca 1949 roku na postawie rozkazu ministra obrony narodowej dokonano przeformowania 8. DP na etat 8. Zmotoryzowanej DP, która w maju i czerwcu 1949 roku została przesunięta z okolic Łodzi na Pomorze Środkowe. Podporządkowano

ją dowódcy nowo sformowanemu 1. KPanc. To nie koniec zmian. Lata 50-te były rekordowe, jeśli idzie o zapełnienie Kołobrzegu wojskiem. I tak 12 czerwca 1950 roku zapadła decyzja o sformowaniu Ruchomego Warsztatu Naprawy Sprzętu Artyleryjskiego Nr 2, przy ul. Koszalińskiej, a 91. Pułk Artylerii Przeciwpancernej przeformowano na nowy etat i podporządkowano bezpośrednio Dowódcy OW-II. 17 maja 1950 roku z Rogowa do Kołobrzegu dyslokowano 32. Pułk Zmechanizowany. 34. Pułk Artylerii Lekkiej został przeformowany na 34. Pułk Artylerii Haubic.

Pod koniec 1957 roku, stan jednostek Wojska Polskiego w Kołobrzegu wyglądał następująco: 32. Pułk Zmechanizowany – JW 1746 Kołobrzeg, 103. Dywizjon Artylerii Haubic 8. DZ, 104. Dywizjon Artylerii Haubic, 8. DZ 48. Szkolna Bateria Artylerii 8. DZ, 39. Batalion Medyczno-Sanitarny 8. DZ, 2. Dywizyjny Warsztat Uzbrojenia 8. DZ, Dowództwo 3. Brygady Obrony Wybrzeża, 15. Batalion Obrony Wybrzeża, 18. Batalion Szkolny, 54. Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej.

Marynarka Wojenna

Port Wojenny Kołobrzeg utworzono w 1947 roku, był bazą Marynarki Wojennej, ale też punktem zaopetrzenia i logistyki. W 1958 powstał 4. Dywizjon Trałowców, którego celem było oczyszczanie wód z min morskich. Funkcjonował on do roku 1989. W 1958 zapoczątkowano również Morską Jednostkę Rakietową, nowoczesną jak na owe czasy. Odpowiedzialna była za obronę wybrzeża przed zagrożeniami ze strony morza, w tym atakami okrętów rakietowych. Jednostka została rozwiązana na początku lat 80-tych w ramach reorganizacji Marynarki Wojennej. W roku 1971 do Portu Wojennego Kołobrzeg dołączył Okręt Szkoleniowy "Wielkopolska". Był to okręt przenzaczony do szkolenia młodych marynarzy i kadry oficerskiej Marynarki Wojennej. Kołobrzeg stał się w tym okresie jednym z głównych portów dla jednostek szkoleniowych marynarki. Okręt został wycofany ze służby w 1991 roku. Dodatkowo w roku 1955 powołano Pułk Artylerii Przeciwlotniczej, który pełnił istotną rolę w kontekście Marynarki Wojennej, mając za zadanie obronę wybrzeża przed atakami powietrznymi i innymi potencjalnymi zagrożeniami. Pułk rozwiązano w 1992 roku, a część jego struktur przeniesiono do innych garnizonów w kraju. W 1960 roku do Kołobrzegu przeniesiono Bałtycki Dywizjon Okrętów Pogranicza (BDOP). Był to morski samodzielny pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza. W 1965 roku przemianowany na 32. Dywizjon Okrętów Pogranicza. Od 1967 podporządkowany został Morskiej Brygadzie Okrętów Pogranicza, a w 1972 przekazany został dowództwu Marynarki Wojennej. Następnie jako Bałtycki Dywizjon Straży Granicznej działał do 1 stycznia 2000 roku, kiedy to został zniesiony.

Inną częścią Wojsk Lądowych sprzężonych z Portem Wojennym Kołobrzeg był Punkt Oparcia Marynarki Wojennej (POMW), który pełnił rolę organizacyjną i koordynującą działania Marynarki Wojennej w regionie. Był odpowiedzialny za funkcjonowanie portu wojennego, transport jednostek i logistykę. POMW funkcjonował do końca lat 80-tych, kiedy Kołobrzeg stracił część swojej roli jako kluczowy punkt Marynarki Wojennej. W 1991 roku sformowano Komendę Portu Wojennego Kołobrzeg (KPWK) oraz 16. Dywizjon Kutrów Zwalczania Okrętów Podwodnych. Bazowało tu 11 kutrów projektu 918M, 2 okręty ratownicze ORP "Zbyszko" i ORP "Maćko", holownik H-9 oraz barka paliwowa B-3. KPWK rozformowano 31 grudnia 2006 roku, a w miejscu dawnego portu wojennego powstał Punkt Bazowania Kołobrzeg (PBK) podlegający 8. Flotylli Obrony Wybrzeża.