Wysoka i niska amylaza we krwi – co oznacza?

Badanie poziomu amylazy we krwi wykonuje się w przypadku podejrzenia chorób trzustki, a także występowania silnego bólu brzucha, biegunki czy wymiotów. Zarówno zbyt wysokie, jak i zbyt niskie stężenie tego enzymu świadczy o chorobie organizmu.

Sprawdź, co dokładnie oznacza wysoki oraz niski poziom amylazy. Dowiedz się, za co odpowiada ten składnik i dlaczego jest ważny.

Co to jest amylaza?

Amylaza to enzym syntetyzowany przez niektóre narządy, w tym przede wszystkim trzustkę, ale również ślinianki, gruczoł mleczny, jądra i jajniki. Amylaza w surowicy głównie pochodzi z trzustki, co oznacza, że jej stężenie bezpośrednio zależy od funkcji trzustki, a także nerek, które odpowiadają za oczyszczanie krwi z enzymu.

Składnik ten odpowiada za trawienie cukrów złożonych do cukrów prostych. Jest wydalany przez przewód moczowy i pokarmowy. Najistotniejszy pod względem diagnostycznym jest wynik podwyższony, który dostarcza wiele ważnych informacji o stanie zdrowia, co nie oznacza, że obniżony poziom amylazy nie dostarcza cennej wiedzy. Zazwyczaj bada się stężenie enzymu we krwi, rzadziej natomiast w ślinie czy moczu.

Podwyższona amylaza trzustkowa

Amylaza podwyższona, przyjmująca wartości od 575 do 1150 U/l, zazwyczaj wiąże się z ostrym zapaleniem trzustki. Najczęstszą przyczyną tej dolegliwości je kamica żółciowa, nadużywanie alkoholu, ale również powikłania polekowe czy urazy. Podwyższony poziom amylazy występuje również w przypadku niedrożności jelit, perforacji wrzodu jelit bądź żołądka, zapalenia otrzewnej, zapalenia pęcherzyka żółciowego, ostrego zapalenia nerek czy kamicy żółciowej.

Podwyższone stężenie amylazy trzustkowej w umiarkowanym stopniu, czyli w zakresie 115-575 U/l, występuje natomiast w przypadku m.in. zaostrzenia przewlekłego zapalenia trzustki, które jest wywołane procesami autoimmunologicznymi, paleniem papierosów albo nadużywaniem alkoholu. Wyższy poziom amylazy ślinowej występuje w przypadku chorób ślinianek i świnki.

Za wysoka amylaza może też towarzyszyć chemioterapii, radioterapii, niewydolności wątroby, przewlekłej chorobie nerek, zatruciu metanolem. Wiąże się też z pęknięciem jajowodu, ciążą pozamaciczną, nowotworami wątroby, tarczycy, prostaty, jajnika, oskrzeli, płuc czy jelita grubego.

Niekiedy podwyższeniu amylazy we krwi nie towarzyszy wyższy poziom enzymu w moczu. W takim przypadku mamy do czynienia z makroamylazemią, która wynika z obecności we krwi połączonych cząsteczek amylazy. To zjawisko o genetycznym podłożu, które jednak nie wiąże się z konsekwencjami zdrowotnymi.

Obniżone stężenie amylazy

Niski poziom amylazy we krwi może mieć różne przyczyny. Często wynika z masywnego uszkodzenia miąższu trzustki, a także znacznego spadku sekrecji enzymu, występującego np. w trakcie zaawansowanego stanu zapalnego trzustki albo mukowiscydozy. Obniżona amylaza może być też spowodowana podwyższonym poziomem lipidów we krwi, rozległymi poparzeniami, stosowaniem niektórych leków, np. cytrynianów i szczawianów wiążących wapń, jak również zawałem mięśnia sercowego czy uszkodzeniem wątroby.